Glutensiz yaşam

Yok Koray’la ilgili bir durum değil. Bu sefer anneanne.

Geçen sene kansızlık şikayeti yüzünden kan takviyesi yapıldı anneme. Ardından da anlam veremediğimiz, ne zaman ve nasıl olacağını kestiremediği, kestiremediğimiz kaşıntılar, kızarıklarla baş etmek zorunda kaldı. Aldığı kan yüzünden diye düşündük. Hatta hepimiz doktoruz ya, ‘heralde kan veren alerjik biriymiş’ diye de fikirler ürettik ciddi ciddi. En sonunda, alerjileri dayanılamayacak hale geldiğinde, oldukça kapsamlı bir alerji testine tabi tutuldu. Test için alınan kanlar İngiltere’ye gönderiliyormuş. Beklemeye başladık. Birkaç gğn içinde gelen test sonuçlarına göre annemin 50-60 çeşit besine ve içeriğe alerjisi olduğu anlaşıldı. Kısaca Gıda İntoleransı. En önemlisi de GLUTEN. Bundan böyle glutensiz beslenmek, glutensiz yaşamak zorunda. Elini una sürmemesi gerekiyor mesela. Hatta gluten içeren kozmetik ürünler bile kullanmayacak.

Durum böyle olunca sülalecek seferber olduk Koray’ın anneannesinin menüsünü oluşturabilmek için. Glutensiz beslenmenin dışında alerjilerini tetikleyen başka besinler de yasaklanmış. Acı yiyemiyor çok sevdiği halde. Sarımsak, marul, kayısı, maydanoz, fesleğen, nar ekşisi ve bir sürü besin yok. Vücudu bunları sindiremediğinden bağışıklık sistemi  Yumurtanın beyazı tamamen çıktı hayatından, birkaç ay sonra bir ihtimal yumurta sarısı yiyebilecek. Mayalı yiyecek ve içecekler mazide kaldı.  Ailemizin fırıncısı, ekmek ustası cerrah babam, sevgili karısı için kolları sıvadı(gerçekten) glutensiz ekmekler, kekler yapmak için tarifler aradı, buldu, annemin damak zevkine göre zenginleştirdi ve pişirdi. Maya da olmayacağı için kabartma tozu kullanıyor. Kek görünümlü ancak kızartılmazsa pek bir şeye benzemeyen glutensiz ekmeğin tarifini burada paylaşıyorum. Ne kadar zor bir yaşam. Kısıtlı bir diet. Markete gittiğinde insan, ne alacağını şaşırıyor. Hep bir liste olmalı ki yanlışlık yapılmasın.

Glutensiz unu biliyorum. Market raflarında görürüm hep. Çölyak hastalığıyla ilgili olduğunu da biliyorum glutenin. İyi de tam olarak nedir bu Gluten? Nedir bu Çölyak hastalığı?  Tedavisi var mı, kimlerde görülür, sebepleri nelerdir, önlenebilir mi? Peki benim annem çölyak hastası mı şimdi? Onlarca soru geldi aklıma bir anda. Yavaş yavaş cevaplıyorum. Meğer o kadar çok varmış ki glutensiz yaşayan insan. Çölyakla Yaşam Derneği‘nin verilerine göre dünyada her 100 kişiden 1’i Çölyaklıymış. Hele çocuklar… Zaten çocukların hikayelerini, beslenme düzenlerini okuyunca burada paylaşmaya karar verdim. Bilgi her daim önemlidir. Ne zaman neyle karşılaşacağımız hiç belli olmuyor çünkü!

Gluten nedir? Özellikle buğday gibi tahıllarda bulunan bir protein grubudur. Hamurun kabarmasını ve mayalanmasını sağlayan, gıdaların raf ömrünü uzatan, elde edilen ürünün kalitesine önemli etkisi vardır. Glutensiz ürünler çok çabuk bozuluyor.

Gluten hangi besinlerde var? Buğday, bulgur, çavdar, irmik, arpa, nişasta, bulgur, kuskus, bira, malt içecekler, bisküviler, kızarmış sebzeler, makarna, dondurma, patates  cipsi, soya sosu, salata sosları…. liste uzun. Türkçe ve ingilizce kaynakları sayfanın en altında veriyorum. 

Çölyak Hastalığı?¹ Bağırsaklardaki sindirimi sağlayan villus denilen, ince bağırsağın iç yüzeyinde bulunan ince kılcık yapıların bozulmasına sebep olan ve dolayısıyla da yiyeceklerdeki besinin emilmesini engelleyen ve ince bağırsakta hasarlar oluşturan bir sindirim hastalığı. Vücudun kendi bağışıklık sistemine zarar vermesinden dolayı çölyak hastalığı bağışıklık sistemi rahatsızlığı olarak düşünülmekte. Çölyaklılar glutenli besinler aldıkları zaman, ince bağırsaktaki bağışıklık sistemi uyarılır ve bağırsağın iç yüzeyi iltihaplanıyor. İltihaplı bağırsak yüzeyi, bazı besin maddelerini emip kana karıştıramaz. Bu da başta vitaminler ve mineraller olmak üzere vücudun gereksinim duyduğu çeşitli maddelerin eksikliğine yol açarak başka hastalıklara ve gelişme geriliklerine neden oluyor.

Çölyak Hastalığı nasıl ortaya çıkıyor? Hastalık bazen bir ameliyat, çocuk doğumu, hamilelik, enfeksiyon ya da şiddetli duygusal stresten sonra tetiklenebildiği gibi doğuştan da olabiliyormuş. Çölyak, kimi kişilerde çocukluk, kimilerinde ergenlik, kimilerinde ise orta yaş grubunda ortaya çıkabiliyor. Uzun süre anne sütüyle beslenen kişilerde Çölyak hastalığını belirtileri daha geç ortaya çıkmaktaymış.

Çölyak Hastalığının tedavisi var mı? Tanı konulduktan sonra uygulanan tek tedavi yöntemi gluten içermeyen besinlerle beslenmek. Gluten; buğday, arpa, çavdar ve yulafta bulunduğu için bu gıdalardan ömür boyu uzak durmak gerekiyor. Markette satılan ürünlerin %80’i gluten içerdiğinden ambalaj üzerini okumayı alışkanlık haline getirmek gerekiyor.

Çölyak ismi nereden geliyor? Antik Yunanda yaşamış olan fizikçi Aretaeus yazılarında bir hastalığın belirtilerinden bahsetmiş ve hastalarını tanımlarken onları “bağırsaklarından hasta” anlamına gelen “koilliakos” olarak adlandırmış. Francis Adams bu yazıları 1856’da Sydenham Derneği için Yunanca’dan İngilizce’ye çevirirken karın anlamına gelen “celiac” adını vermiştir. “Celiac” kelimesi daha sonra Türkçe’ye “çölyak” olarak çevrilmiş.

Çölyak ve Çocuk Eğer çocuğunuz çölyaklıysa öğretmenlerini, arkadaşlarının velilerini mutlak bilgilendirmek gerekiyor. Glutensiz dietin ihmal edilmesi tedavisi daha güç hastalaıklara sebep olabilirmiş. Çölyaklı Yaşam Derneğinin sitesinde çocuklar için yararlı bilgiler var.

Benim annem Çölyak Hastası mı? Hayır değil. Ciddi şekilde gıda intoleransı var. Gluten içeren ürünler bu listenin içinde sadece. Yani ince bağırsakla ilgili bir durum yok. Alerjik reaksiyonları en aza indirmek için gıda intoleransı olan besinler dietten çıkartılıyor. Alerji ilaçlarının desteğiyle de konforlu bir hayat onu bekliyor. Hem beslenme uzmanının dediğine göre glutensiz beslenmek aslında sağlıklı beslenmek sayılabilirmiş. Zaten kimin beyaz una ihtiyacı var ki???

Kaynaklar:
¹Wikipedia.com

Çölyakla Yaşam Derneği
List of Foods Containing Gluten
Glutensiz besinleri temin etme o kadar da zor degil

0

7 Yorum

  • Ezgi says:

    Iremcim Merhaba,
    Gecmis olsun, cok dikkatli olmayi gerektiren zor bir surec olmali bu gercekten. Peki nasil birden ortaya cikti daha onceleri boyle bir durum yoktu oyle degil mi?
    Sevgiler,
    Ezgi

  • sifa says:

     zavalli annem bana bu ismi koydugunda nerden bilecekti ki sifasiz dertten olecegini….

    hastaliklar…hersey zittiyla kaimdir derler…yani onlar olmadan sagligin degeri bilinmiyor nedense…lafim meclisten disari…inan annen icin cok uzuldum…acil sifalar diliyorum annene ve tum hastalara…

    yalniz dedigin gibi kimsenin beyaz una ihtiyaci yok ama is sadec beyaz un degilmis be iremcim…baksana neler neler…neyse yinede iyi yonlerini dusunmek gerek…

    cocuklarda gorulmesi ise bu hastaligin bambaska birsey…cocuga dondurma yiyemezsinde denilmez ki…icim acidi birden…dusuncesi bile insani ziyadesiyle uzuyor…

    yinede ben tum cocuklar icin dua ediyorum…Allahim hepinizi korusun…

  • Petek says:

    İremcim çok geçmiş olsun. Halacım sen de okursun burayı, çok geçmiş olsun. Tüm notlarımı aldım, bize geldiğinde artık sana özel menü hazır:)

  • tugba says:

    merhaba, glutensiz ürünler konusunda hammaddeler.com da glutensiz ürünleri bulabilirsiniz!!

  • Çölyakla yaşam hiç de kolay değil ama dünyanın sonu da değil. Diyetlerini sıkı sıkıya korudukları sürece ne ilaç tedavisi ne de ameliyat gerektirecek ama 1 dilim ekmek yemekle bile kendilerine ölümcül zarar verebilecekleri bir durum.

    Kardeşim 2002den beri çölyakla barışık yaşamak zorunda. Başta zorluk çektiç Sonra yılmadı bildiği bütün tarifleri glutensiz unlarla yaptı. Bu ürünleri satabileceği bir dükkan açtı.
    En sonunda bütün tariflerini bir kitapta topladı. http://www.sistem.com.tr/tanim.asp?sid=CJAMVTLL0T5TURTV34QZ

    Bu konuda yiyorum büyüyorumda yazdı:
    http://www.yiyorumbuyuyorum.com/bir-bilenden-yazilari/sadece-colyak–dunyanin-sonu-degil/makale570.html

    blogu: http://gastronot.blogspot.com/
    Size bu diyet konusunda yardımcı olmaya açıktır.

  • merve says:

    offf bende de unlu mamüllere var yaa ALLAH daha baskasının basına vermesin

  • hatice loyan says:

    bende bir çölyaklıyım acaba süt ve yumurta ürünleri de bana yasakmıdır nasıl anlarım

Leave a Reply