Büyüme Hormonu dedikleri

Hani her fırsatta ‘büyüme hormonu’ çok önemli deniyor ya, ben de buradan yola çıkarak, sağda solda duyup aklıma yattığı için ‘büyüme hormonunun akşam 8’de salgılandığı’ bilgisi yüzünden Koray 8’de uyumuş olmalı terörü estiriyorum. İyi de yapıyorum eminim ama ne kadarı doğru? Gerçekten de akşam 8’de, tam 8’de mi salgılanmaya başlıyor? Bir kaç gündür okuyorum. Okuduklarımı anlamaya çalışıyordum. Neyse artık yazıyorum. Sizin de bildiklerini varsa paylaşırsanız çok sevinirim. Takıldım çünkü buna.

Neymiş bu Büyüme Hormonu?

Bilimsel kaynaklara göre Büyüme Hormonu herkeste bulunan, bebeklik ve çocukluk döneminde büyümeyi düzenleyen bir hormon. Yaşlandıkça büyüme hormonunun salgılanması da azalıyor. Zira ihtiyacımız olan uyku da.

Büyüme Hormonu özellikle 0-5 yaş arası oldukça önemli. Bu hormonun yetersiz salgılanması durumunda çocuklarda daha yavaş bir büyüme görülüyor. Hipofiz bezinden salgılanan hormon çocuklarda uyku sırasında salgılanıyormuş. Uykunun kabaca üç evresi olduğunu, başı bebeğinin uykusuyla dertte olanlar bol kitap okudukları ve internette araştırma yaptıkları için biliyordur. Bunlar uykuya geçme- rüyasız uyku (non REM)-rüyalı uyku (REM). Uykuya geçme evresinde çevre ile olan iletişim kesiliyor, rüyasız uyku evresinde fiziksel yorgunluk atılıyormuş ve beden dinlenmeye çekiliyormuş. Büyüme Hormonu da tam bu evrede salgılanıyormuş. Rüyalı uyku evresinde gözlerde ve göz kapaklarında hareket görülürmüş ve uykudan uyanmaya az bir vakit olurmuş. Zaten uyanır uyanmaz rüyaları hatırlamamızın sebebi de bu.

Bebekler karanlık istiyor.

Çocuklarda özellikle de yenidoğan döneminde bu rüyasız uyku devresi uyku sürecinin yarısını, 1 yaşından sonra ise yaklaşık beşte birini oluşturuyormuş*.  Büyüme hormonunun salgılanma oranı da buradan anlaşılıyor. Uykunun karanlık ve sessiz bir mekanda olması gerekir diyor uzmanlar.

Koray zifiri karanlıkta uyuyan bir çocuk. Her ne kadar tepki alsam da ‘sen bunu kötü alıştırdın karanlığa’ deseler deyaptığımın onu fiziksel sağlığı için gerekli olduğunu biliyorum. ‘Kaliteli uyku karanlıktaki uykudur’ derdi babam. Zaten bu sözün arkasında da melatonin hormonunun karanlıkta daha fazla salgılandığı gerçeği varmış. Melatonin hormonu uykunun derinleşmesini sağlıyor ve bu sayede hipofiz bezi çok daha fazla büyüme hormonu salgılıyormuş. Melatonin hormonu aynı zamanda bağışıklık sisteminin güçlenmesini de sağlıyormuş.

İlk aylar karnı acıktığı için sık uyanan bebeğin daha sonra bu alışkanlığından kurtulup gece boyu deliksiz uyku uyuması, fiziksel büyümesi için gerçekten de büyük önem taşıyor. ‘Uyusun da büyüsün’, ‘uyuyan çocuk uyandırılmaz’, ‘uyku da bir besindir’ diye boşuna söylemiyorlar. Çocuk gece-gündüz ayrımını yaptıktan sonra vücut saatini ayarlamış demektir. Karanlık olduğunda uykuya geçmelidir ki vücut içten içe çalışmaya başlasın. Saat 8.00 diye bir kural elbette yok ama alması gereken uyku saatini düşününce küçük bir hesapla akşam 8.00’da uyumuş olması gerektiği sonucuna varıyoruz.

Türkiye’deki annelerle ilgili yapılan araştırmaların ortak sonucu: Anneler, bebeklerinin beslenme düzenine oldukça dikkat ederken, uykuyu önemsemiyorlar. Çocuklarının fiziksel hatta ruhsal gelişimlerinde uykunun ne kadar önemli bir faktör olduğunun farkında değiller.  Daha da kötüsü Türk annelerinin % 80’i uyku ile ilgili bilgi sahibi değilmiş.

Bebekler için uykunun önemi?

Uyku evrelerinden falan bahsetmek istemiyorum. Okuduklarım arasında beni en çok ilgilendiren kısım, uyku sırasında bebeğin gün içerisinde duyduğu, gördüğü, öğrendiklerini tekrar öğrenmesi veya bunları iyice güçlendirmesi. Biz uykudayken beynimiz çalışmaya devam ediyor. Hatta çalışmayan kaslar da çalışıyormuş. Bebek uyurken gün içinde öğrendiklerini düzenleyerek kayıt ediyormuş. Uykunu süresi, kalitesi, derinliği bu gelişmenin olmasından oldukça önemli. Zaten uykusunu almış, yeterince dinlenmiş bebek oldukça enerjiktir yeni şeyler öğrenmeye daha heveslidir.

Uyku kalitesi derken… geceleri sık sık uyanan bir çocuk sabah güne oldukça kötü başlıyor. Bilirsiniz zaten anlatmama gerek yok. Gece kötüyse ertesi gün de kötü geçiyor. Ta ki bir sonrasi derin, uzun uykuya kadar. Daha da kötüsü huysuz çocuk yemez-içmez-oynamaz modunda oluyor. Bu da yeni bir şeyler öğrenmesine engel oluyor.

Özetlemek gerekirse; çocukların bol, kaliteli ve mümkünse deliksiz uykuya ihtiyacı var. Karanlıkta uyumak büyüme hormonunun da artmasına neden olan melatoninin daha fazla salgılanmasını sağlıyor. Akşam 8’de uyumuş olmalı ki bir an önce derin uykuya geçsin, büyüme hormonu üretilsin, sabah da gün aydınlandığında sağlık ve mutlulukla kalksın.

Bebek nerede uyumalı? Bu soruya artık vereceğim tek cevap var: Nerede deliksiz, huzurlu bir şekilde uyuyorsa orada. Anne kucağı, anne-baba yatağı, anne ile beraber kendi yatağı veya sadece kendi kendine kendi yatağında. Anneler en iyisini bilir, hisseder. Çocuğu dinlemek-anlamak lazım sadece.

Sağlıklı uyku alışkanlıkları, başımızdan geçen uyku tecrübelerimizle ilgili yazıları BURADAN okuyabilirsiniz. Yine de kısaca söylemem gerekirse rutin rutin rutin. Bebekler düzeni gerçekten de seviyor. Her gün yaptığınız uyku öncesi aktiviteleri bir süre sonra ona yol gösterici olacak. Banyo-meme-masal üçlüsüyse uyguladığınız, artık banyoya gittiğinde sırada meme, masal ve arkadan uyku olduğunu bilecektir. Daha kolay uykuya geçecektir. Çünkü hazırlıklı olacaktır. Ben 2 yıllık, bebeğini doğduğundan beri yaz-kış-sıcak-soğuk demeden, hiç üşenmeden banyo-masal rutiniyle uykuya hazırlayan bir anneyim. Akşam 7-8 arası Koray o günkü aktivite-yorgunluk durumuna göre uykuya geçer. Artık banyoya gittiğinde biliyor ki arkadan ‘Dandini’ geliyor. Mutsuz bile olsa direnmiyor. Dudakları bükük babasından iyi geceler öpücüğü alıyor ve söylene söylene de olsa yatağına gidiyor.

Kaynak:
*VKV Amerikan Hastanesi Pediatri Bölümü’nden Dr. Gülsemin Güloğlu’nun, Amerikan Hastanesinin yayınladığı bültendeki yazısından derlenmiştir.
http://www.endokrinoloji.com/buyumehormon.html
http://en.wikipedia.org/wiki/Growth_hormone#mce_temp_url#
http://www.nightofthelivingpeeps.com/sleep-for-the-children-growth/child-health-care.html

13 Yorum

  • esraarda says:

    çocuklarda büyüme hormonunun saat 22.00 ile 02.00 saatleri arasında daha fazla salgılandığını söylüyo doktorlar bu yüzden de erken yatma alışkanlığı kazanmalı diyorlar. Bence 9 en gec 9.30 normal gibi çunku daha erken yattımıda erkenden uyanıyorlar maalesef :)

    • IR says:

      Esra,
      senin çocuğun kaç yaşında bilmiyorum ama bizimki bugüne kadar akşam 6-7-8-9’da da yatsa sabah 6’da kalkıyordu. Geçtiğimiz ya sabah 5.30’da ayaktaydık. Hal böyle olunca ben de erken yatırıyordum ki uykusunu alsın. Ben ortaokuldayken 9’da uyumuş olmalıydık. Kuraldı bu. Koray henüz 2 yaşında ve gündüzleri 1 en fazla 1,5 saat uyuyan bir çocuk. O yüzden mümkün olduğunca çok gece uykusu almasını istiyorum. Zaten çocuğun sabah 9’lara kadar uyuması da iyi değil. Erken yatsın, erken kalksın. 7 iyidir, 5-6 değil tabi :)
      Hem bütün akşam da bana kalıyor. Dinlenmeye, yemek yemeye, kitap okumaya, kocamla baş başa zamana da ihtiyacım var :D

      • esraarda says:

        Tabi her çocugun uyku düzeni farklı. Arda 7,5 aylık ve akşam 9.30 yatış , sabah 8 uyanma saatlerimiz. Gunduz de toplamda 4 saatı buluyor uykusu.Eger dediğin gibi Koray her takdirde erken kalkan bir çocuksa erken yatıp uykusunu alması en mantıklısı hem gun ıcerısınde de uykusunu almıs bir çocuk tabi ki daha iyi : D
        Bakalım 2 yaşında bizim durumumuz nasıl olacak sabırsızlıkla bekliyorum :))

  • rüya says:

    Dr Kadir Tuğcu’nun bu konuyla ilgili söyledikleri:
    “Şu büyüme hormonu uzmanlarını bir bulsam, iki çift laf edeceğim.Bunlar resmen akıl yoksunu.
    İskandinav ülkeleri halkı bizden uzun boylumu? Evet..Bu ülkelerde 6ay gündüz, 6ay gece oluyormu?Evet…Eee.. Nerede kaldı “en yüksek karanlık” ..Bunlar boş laflar. Yani orada yaz başında doğan bebekler cüce kalıyor, öylemi??
    Böyle saçma sapan şeylere inanmayın, hepsi palavra..Büyüme hormonu gece salgılanmaz, uykuda salgılanır. İster gece uyuyun, ister gündüz. Böyle şeylere kafanızı yormayın. Hatırlarsanız bir ara “Melatonin” modası vardı? Ne oldu? Oda unutuldu gitti..
    Siz çocuğunuza karışmayın, yuvaya gidene kadar disiplinize etmenizede gerek yoktur.”

    “Uyku çocukların kontrolündedir. Uykusu geldiğinde diskotekte bile uyurlar, her bebek ihtiyacı kadar uyur. Siz bile çok yorulduğunuzda, vücudunuz sizin erken yatmanızı sağlar.
    Büyüme hormonu devamlı salgılanan bir hormon değildir.İhtiyaç olduğunda, bir an salgılanır ve durur. Bunun içinde kısa bir uyku bile yeterlidir, bunlara kafa yormayın.”

    http://www.anneoluncaanladim.com/forum/forum_posts.asp?TID=10254&PID=294899

    “yazın ne oluyor peki, saatler değişince, vücut onu da mı anlıyor,peh” demişti bize de.

    • IR says:

      Ben bu yazıya katılamayacağım. Elbette yazan bir doktor ama fazla boş vermiş gibi geldi konuyu.
      Özellikle de yazın ne oluyor? Vücut onu da mı algılıyor? sorularına benim bayağı verecek bir cevabım var. Koray güneşe göre kendini ayarladı resmen. Tüm yaz boyunca sabah 5.15’te kalktı. Kışın 6.30’a çekti. Odasını iyice karanlık hale getirince de 7 hatta 7.30 yaptı sabah uyanışlarını.
      Daha yeni 10 saatlik bir farktan çıktık biz. Koray gündüz uyuyamayan bir çocuk. Nerdeyse 10 günlük bile değildi karanlık istiyordu uyumak için. Hala da öyle. Bu jet-lag’de de kendini bırakamadı. Uykusu olduğu halde uyuyamadı. Çünkü aydınlıktı çünkü alışık olduğu düzende değildi vücut saati.

      Yuvaya 3-4’ten önce göndermeye de niyetim yok. Disiplin olmadan, kuralsız mı yetiştireceğim çocuğumu. Okula gittiğinde ne olacak peki? Kuralsızlıktan bir anda kuralların olduğu bir ortamda ne yapar?

      Çocuk diskotekte de uyur ama yazık değil mi. Günde en az 12 saat uyuması gereken bir çocuğun 9 saatle yetinmesi doğru mu? Çocuk işte. Bilinci var mı bizim gibi. Uykuya ne kadar ihtiyacı olduğunu biliyor mu? Yeteri kadar uyumadığında ertesi gün huysuz kalkacağını, yemek yemeyeceğini biliyor mu? O sadece ortamdan kopmak, oyuncaklarından ayrılmak istemiyor.

      Kuzey Avrupa’da insanlar kalın perdelerle uykuya geçmeye çalışıyorlar. Orada yaşayan arkadaşlarım zor günler geçirdiklerinden, migren ataklarından falan bahsediyorlar.
      Bu kadar bilim insanı, ki bunların içinde doktor olan babam, amcalarım, dedem ve kuzenlerim de var, uyku ve büyüme hormonunun öneminden bahsediyorlar. Bir kalemde silip atılamaz bilgiler diye düşünüyorum.

  • Bilge says:

    Benim oğlum 7 yaşında ve bu sene büyüme hormonu eksikliği teşhisi konuldu.Çocuk yatmadan yani uyumadan yarım saat önce enjeksiyonu yani ilacını veriyoruz .4 ayda 4 cm uzadı.bencede hikaye yok 8 de yatacak yok 10 da yatacak o saatler arasında salgılanır. Hepsi palavra.bu ilaç üretilmeyen büyüme hormonunun yerine konuluyor.Ve bu 4 ay içinde öyle zaman olduki gece 1 de uyuması gerektiği zamanlar oldu vebiz yine uyumadan yine yarım saat önce enjekte ettik .ve yine ilacın etkisi tam olmuştur.Üstelik benim oğlum bu teşhis konulmdan önce her zaman akşam 10 yatan sabahlarıda 9-10 gibi kalkan bi çocuktu.Böyle uykuya düşkün bi çocuğun yılda uzadığı miktar 3-3,5 cm oluyordu.
    Peki doktorlar öyle diyorda da benim çocuğum neden bu durumda oldu.Genetikte hiç bi sorun yok.Hipofiz bezinde hiç bi sorun yok.Çocuğun kan değerlerinde hiç bi sorun yok.Başka hastalık olrak hiç bi şeyi yok.Ama bu çocuk bu durumda.Nedenini bilmemek çok kötü bi durum .Herşeyi açıklayan doktorlar bunu açıklamıyolar.Sebebi yok diyolar.Bu ilaç 16 yaşına kadar ilaç yani iğne olcak hergün.Ben artık hiç bişeye inanmıyorum.Herşeyi bilen doktorlar neden bunun hapını yapmıyolar.Çok acı çokkkk…

    • IREM says:

      Bilge çok geçmiş olsun. İyi tarafından bak ilaç sayesinde boyu uzuyor. Umarım bir yan etkisi olmuyordur.
      Bazen tıbbın da açıklayamadığı durumlar oluyor malesef. Keşke her hastalığın nedenini bilebilseydik. O yüzden ‘palavra’ demek bence yanlış. Çocuğun çok uyuması değil işin gerçeği. Düzenli uyku alması. Bana göre akşam 10 geç bir saat küçük bir çocuğun uyuması için, sabah 9-10 da güne başlamak için geç bence. Okul çağına başladığında bu saatlere ayak uydurmak çok zor olur diye düşünüyorum. Yine de her anne kendine uygun düzeni kurar elbette :)

      Kolay gelsin, geçmiş olsun tekrar.

  • Bilge says:

    Teşekkür ederim İrem.Bu durum gerçekten çok acı.Ben çocuğumun öyle acı çektiğini görünce inanın mahvoluyorum.Bana gerçekten herşey “palavra” geliyor .Bana endokrin profosörlerinin dediği akşam 10 ile gece 2 arasında salgılanırmış bu hormon .Ve 15-16 yaşına kadar devam edermiş.Sadece bu saatler arası.Tabiki her anne kendine göre bi düzen uyguluyodur,uygulamak zorundadır.Ben bu düzeni akşam 9,5-10 arasında yatırarak sağlamaya çalışmıştım.Ama olmadı.Kısmet değilmiş.Hiç kimseyede ” o saatte yatırmayın şu saatte yatırın” diyemem her kes kendini ve çocuğunu tanır ve ona göre davranır. Allah hepimize yardımcı olsun.

    Tekrardan teşekkür ederim.Allah hiç kimseye yaşatmasın.:(

  • Nihan says:

    Iste calisinca tum bu rutin vesaire hikaye olabilir.. Cocugu gorememek haftasonu annesi olmak vesaire beni yoook hayir iyi ki biraktim isi deditrmeye getiriyor… Cunku gercekten rutin sart kendisi icin… Neyin ardindan ne gelecegini biliyor… Buyumesi icin mutlu olmasi icin hepsi icin uyku sart… Biz de her aksam ayni saatte banyo masak memeve muzik yapiyoruz bu ameliyat oldugum 2 gece hastanede kaldigimiz zaman dahil… Annem cocugu yikama artik hasta olacak diyor tam 9 aydir zaten oglum 9 aylik ama ben her gun yikiyorum o da cok mutlu oluyor… Sonra da uyuyor… Ayrica anne en iyisini bilir demissin ya seni en icten tebrik ediyorum! Krndim gibi biri daha varmis… Ohhhh bu gece daha rahat uyuycam oglumla uyudugumuz cift kisilik yatagimizda :)

  • baris says:

    buyume hormonu yetiskinler icin de onemlidir, yipranan dokularin tamiri icin gereklidir,, sadece bebeklerin degil yetiskinlerin de en azindan gece 11-02 arasinda uyumasi gereklidir. biyolojik saatimiz bize gunes battiktan sonra uyumayi hatirlatir, sabah gunesle birlikte uyanmayi,, elektrigin icat edilmesiyle uyku haplarinin piyasaya surulmesi ayni zamanlara rastlar.. son olarak, buyume hormonu sadece uyurken degil spor yaparken de salinir,, cocuklari uyutmak kadar onlari aktif tutmak da onemlidir,,

    pespese yaziverdim aklimdakileri unutmadan, 40 gunluk bir bebegim var benim de, uc gun oluyor bu yaziyi okuyali, bir turlu oturup yorum gondermeye firsatim olmamisti,, yazilarinizi begendim, tesekkurler,,

  • mert says:

    ben 16 yaşındayım boyum 1.65 böyumu uzatmak istiyorum bunedenle hergün saat 9 da yataga girip saat 10 da anca uykuya dalıyorum. kalsiyum sütü ve büyüme sütü içiyorum sizce işe yarar mı bu yaştan sonra boyum en fazla ne kadar uzar?
    ayrıca sporda yapıyorum hergün 1 saat

  • Umut says:

    Arkadaşlar ben 1980 doğumluyum, bilmiyorum o zamanlarda aileler bilinclimiydi 10-02 arası uyutmaya çocuklarini? Ek besinler, Aptamiller, devam sütleri varmiydi acaba? Hiç zannetmiyorum açıkcası! Benim boyum 2metre 8santimetre yani 2.08 şimdi demekki ben her gün 9 da uyumuşum yatmadan önce 2kilo süt 1 kilo yogurt yemişim onun üstune Aptamiller, organik mamalar meyve sulari içmişimde yatmişım:) Benim görüşüm; Siz ne kadar dikkat ederseniz edin dna kodlarını değiştiremezsiniz benim babam 1.83 annem 1.80cm boyle olunca 18yasina gelmis bi cocugun 1.70 olmasi imkansizdır, basketbolcuyum arkadaslarimin ailelerinden biliyorum. Anne baba 1.65olan bi cocuktan 2.10boy beklemek nasil mantiksizsa buda oyle, benim 14 aylik oğlum var şuanda boyu 2,5yasindaki cocuk boyuna eşit kilosuda yaşıtlariyla ayni. İlk bakişta zayif duruyor ama aslinda normal kiloda. Demek istediğimi anladiniz heralde biz ne yaparsak yapalim önceden çocuğun genlerine işlenmiştir gelişmesi. olayın latifesi; Basketbolla igliyseniz 2.20 2.25 boyundainsanlar var işte onları biz yapiyoruz:)

  • eren says:

    6 aylık groft hormonu olsak fena olmazdı fiyatlar ne acaba

Leave a Reply