İyiliği de kötülüğü de şiddeti de sevgiyi de biz öğretiyoruz çocuklarımıza.

Ben her ne kadar kendimi eğlenceli, nispeten sakin, mutlu bir anne olarak tasvir etsem de zıvanadan çıktığım, sesimin ayarını bilemediğim anlarım oluyor. Sonra bir bakıyorum Koray da aynı şekilde davranıyor. Bağırmayı, sinirini bağırarak göstermeyi benden öğrendi, eminim. Artık istemediği bir durum karşısında son derece sinir bozucu bir ses tonuyla çığlık atıyor. Bir, iki, üç derken ben de sakin kalamıyorum ve karşımdakinin 3 yaşında olduğunu unutup ¨bağırma artık¨ diye bağırıyorum. Belki dönüp gitsem sabredip vazgeçecek bu huyundan. Hemen değil belki ama bir gün vazgeçecek. Yapamıyorum. Her seferinde kendi kendime söz veriyorum oysa.

Yine böyle bir bağırma seansında ben, kendimi tutamayıp ¨çarpacağım şimdi¨ dedim. İtiraf ediyorum, dedim. Ağzımdam çıktığı anda pişman oldum üstelik ama geri alma şansım yok. Bizim akıllı da anında kaptı. Gözlerinin büyüdüğünü ve o kelimeyi kayda aldığını yemin ediyorum gördüm. Birkaç saat sonra oyuncaklarıyla oynarken -sevmediği bir oyuncağa muhtemelen, dedi ki:

– Doğru dur, çarpıcam şimdi!

‘Başından aşağı kaynar sular inmek’ sözünün gerçekten ne anlama geldiğini öğrendim sonunda. Ne diyeceğimi de bilemedim. Sonra kızdığı bir anda bana da aynı tehdidi savurdu. Hata bende, nasıl kızabilirim ki? Ama bir şeyler yapmalıydım. Sakince yanına gittim.

– Koray’cığım, o kelimeyi kullanmasak hiç. Benim bir kere ağzımdan kaçtı. Benim hatam, hiç güzel bir şey söylemedim ben.

– Kızmadın mı, anne?

– O kelimeyi söylediğin için kızmadım ama çok üzüldüm.

– Bir daha yapmicam anne, aşkııım.

Umarım, umarım ikna olmuştur. Nasıl düzeltirim, nasıl unuttururum diye düşünüyorum o günden beri.

 

İnternette derdime çare ararken bulduğum bir yazıyı paylaşmak istiyorum:

3-5 yaş arasında çocuklarda kötü söz kullanımına çok sık rastlanmasının nedenleri arasında dil becerilerinin hızlı gelişimi ve duyduklarını taklit etme yer alır. Arkadaş grupları, aile içindeki bireyler (abi, abla, anne, baba), TV ve yakın çevre çocukların kötü sözleri öğrenme ihtimallerinin olduğu ortamlardır.  Model olarak aldığı bireyin ya da izlediği çizgi filmdeki sevdiği bir kahramanın sözlerini taklit ederek öğrenme olasılığı yüksektir.

Bir çok anne baba çocuklarının kötü söz ya da küfür kullandığına şahit olur. Böyle bir sahne ile karşılaştıklarında iki ayrı tepkiden birini verirler. Şaşkınlık içinde kalır, duyduklarından emin olmak ister ve bu durumdan kendilerinin ne derecede sorumlu olduğunu düşünürler. Ya da bunun uygun bir şey olmadığını düşünmelerine rağmen gülerler. Bu reaksiyon çocukların çok hoşuna gideceği için bu kelimeleri kullanmaya devam ederler.

Çocuklar kullandıkları kötü kelimelerin anlamlarını her zaman bilmezler ancak kelimelerin aslında iyi anlamları olmadığının da farkındadırlar. Kullandıkları herhangi bir kötü kelimenin ya da küfürün “aptal” ve “salak” kelimelerinden daha kötü nasıl bir anlamı olabileceğini anlayamazlar. Bunu ancak anne babalarının verdikleri tepkiler yoluyla ölçebilirler. Kötü söz kullandığında hiç tepki vermezseniz, kullandığı kelimenin normal bir şey olduğunu düşünür ve kullanmaya devam eder. Öte yandan tepkiniz çok ılımlı ise bundan eğlenebilir ve tekrar tekrar aynı kelimeleri söyleyebilir.

Çocukların neden kötü söz kullandıklarını bilmek, bu problemin üstesinden gelebilmeyi kolaylaştırır. Bu yüzden çocuğunuz kötü söz kullandığında nedenlerini bulmaya çalışın.

Kötü sözleri ev ortamında mı duyuyor ?
Çocuklar sizin söylediğiniz ve yaptığınız şeyleri taklit edecektir. Çocuğunuzun kullanmasını istediğiniz kelimeleri kullanın.
Kötü sözler kullandığında, kararlı olduğunuzu göstererek “Bu kelimeleri burada kullanmıyoruz.” diyerek bu konudaki sınırları çizin.

Diğer çocukların söylediklerini mi taklit ediyor ?
Çocuklar bulundukları ortamlardaki akranlarından yoğun olarak etkilenirler. Onların davranışlarını ya da kelimelerini öğrenir ve uygularlar.
Çocuğunuzun arkadaşlarından etkilendiğini düşünüyorsanız;
“Senin kullandığın daha güzel sözler var. Arkadaşının kullandığı bu sözlere ihtiyacın yok.” diyerek onun kendisine ait olan olumlu özelliklerini fark etmesini sağlayabilirsiniz.

Kızgın ya da agresif olduğunda mı kullanıyor ?
Çocuklar bir şeye kızdıklarında bu duygunun ifade biçimi olarak kötü sözler kullanabilirler. Özellikle ebeveynlerden biri kızgın olduğu durumlarda küfür ya da kötü sözler kullanıyorsa çocuk da bunun kızgınlığı ifade etme biçimi olduğunu öğrenir. Çocuk her kızdığı durumda kötü sözlere başvuruyorsa, çocuğunuza duygularını doğru olarak ifade edebilmenin yollarını öğretin. Bunun en iyi yolu, yaşadığı durumu ve duygusunu ona sizin açıklamanızdır. “Anlıyorum, arkadaşın oyuncağını aldığında buna kızıyorsun. Ama senin kullandığın bu kelime bizim kullandığımız bir kelime değil. Bunun yerine sinirleniyorsan bunu arkadaşına söylemelisin.”

Dikkat çekmek için mi kullanıyor?
Çocuklar dikkatleri üzerlerinde tutmayı severler. Bunun bir yolu da kötü söz kullanarak, olumsuzda olsa ebeveynlerinin dikkatlerini kendilerine yoğunlaştırmaktır. Özellikle girdiğiniz farklı ortamlarda dikkatiniz çocuğunuzun üzerinde değilse çocuğunuz dikkati çekmek için kötü sözlere başvurabilir.
Dikkati çekme ihtiyacını önceden fark edin. İyi bir şey yaptığında dikkatinizi ona verin ve onunla konuşun.

Sonuç olarak;
Çocuğunuzun kötü söz kullanmasının nedenleri üzerinde düşünün.
Çocuğunuzun önünde kullandığınız kelimelere dikkat edin. Çocukların sizi taklit ettiğini unutmayın.
Kötü söz kullandığında gülmeyin. Gülmeniz onun iyi bir şey yaptığını düşünmesine neden olur ve onu cesaretlendirir.
Kötü söz kullandığında bu kelimeyi kullanmaması gerektiğini kararlı bir şekilde söyleyin. Ancak bunu yaparken aşağılamayın ve suçlamayın. Net ve kısa cümleler kullanın.
Ondan ne beklediğinizi anlayıp anlamadığını sorun ve açıklamanızı ona tekrarlatın.
Ciddi olduğunuzu anlamasını sağlayın ve bu kelimeyi tekrar kullanmasının onun kötü sonuçları olacağını anlatın.
Tüm uyarılarınıza rağmen kötü kelimeler kullanmaya devam ediyorsa onu odasına göndermek gibi yaşına uygun yaptırımlar uygulayabilirsiniz.
Kaynak: www.sosyalhizmetuzmani.org

Sorunun kaynağı bizde, cevabı da bizde. Çocuklarımızı kendine, çevresine, ülkesine yararlı, saygılı bireyler olarak yetiştirmek istiyoruz. Yapacağımız hatalar onları geleceğini etkileyecek cinsten olabilir. İşimiz zor. Anne baba olmak başlı başına meslek olmalı bence

Irem Erdilek
Fenerbahçe tutkunu, sosyal medya bağımlısı. Okur, yazar. Blog lover, dreamer & mother. Teknolojik Anne, ALLYN

1 Comment

  1. İste tam da bi nedenlerle hakkiyla anne&baba olmak zor cok zor hep dusunerek yasayacaksin hele agzindan cikani milyon kere dusuneceksin bir tek sevgini gosterme de dusunmeye gerek yok sanki

Leave a Response